ჰინდი ნინა: შხვანერობა გჷნოჯინეფს შქას

ვარე რედაქტირაფაშ რეზიუმე
'''ჰინდი''' ([[დევანაგარი|დევ.]] हिन्दी) — [[ინდოარიული ნინეფი|ინდოარიული ნინაშ]] ჯოხოდვალა, ვარდა ნინეფიშ [[დიალექტური კონტინუუმი]], გოფაჩილიე [[ინდოეთი]]შ ოორუე დო ცენტრალურ რეგიონეფს<ref>Shapiro (2003), [http://books.google.com/books?id=jPR2OlbTbdkC&pg=PA251&vq=%22not+insignificant+numbers+of+speakers%22&dq=hindi+uttar+pradesh&as_brr=3&sig=u5CAclp7Je0ntylfM04B2YgYboc p. 251]</ref>.
 
ორაგადუე დონეს ნინეფი ჰინდი დო [[ურდუ]] პრაქტიკულო ვენშხვავებუაფჷნავეშხვეებუაფჷნა<ref>cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/619612/Urdu-language|title=Urdu language&nbsp;— Britannica Online Encyclopedia|publisher=Britannica.com|date=|accessdate=2011-12-18|archiveurl=http://www.webcitation.org/6HT0MG4WI|archivedate=2013-06-18</ref> (ქძ. [[ჰინდუსტანი]]). ნინა ურდუ თით გინშხვავებუ ჰინდიშე ნამდა, ურდუს ბრელი მუდანობათ არაბული დო სპარსული ნოსისხებუ ზიტყვეფი დო [[არაბული ანბანი]] უღუნჷ, მუჟანსჷთ ტრადიციულ ოჭარალე ჰინდის — [[დევანაგარი]]შ ანბანი.
 
== ჩინებეფი ==
== ცნობეფი ==
 
* '''მორაგადეეფიშ მუდანიბა''': >490 მლნ
* '''ჭარალუა''': [[დევანაგარი]]
 
ჰინდი (ფართო გაგებათ) აკმიკათუანს ბრელ შხვა ელაზჷმაფათალაზჷმაფათ მორჩილ ნინას დო დიალექტის [[ინდოეთი]]ს დო [[პაკისტანი|პაკისტანს]]: სანსი, კაბუტრა, ბუნდელი (600 ვითოშიშე მუსხირენ მილიონშახ), ბრაჯი, ჰარიანი, კანაუჯი, ბჰაია, ჩამარი დო შხვა.
 
== სტატუსი ==
 
* [[ინდოეთი]] - შხვა 15 ნინაწკჷმა ართო.
* [[ფიჯი]] - ინგლისურიინგლისურ დო ფიჯიურწკჷმა ართო.
 
'''გოფაჩუაშ არეალი''':
== ანბანი ==
 
ჰინდი გჷმირინუანს ანბანს, ნამუთ წჷმარინუანს სანსკრიტული ანბანიშ [[დევანაგარი]]შ გოფაჩილ ფორმას (გეძინელიე 8 ფონემა). ანბანს 54 სრულფასოვანისრულფასუანი ასო-შანიე. არსებენს მიარე დუმახვარაფალი დო დიაკრიტიკული შანი დო ლიგატურა.
 
[[სანსკრიტი|სანსკრიტული]] დევანაგარი წჷმარინუანს თ.გ. ბწკარამლაწკარამ ჭარალუას. ირ წორხონარამიშ ემაშინალიემაშანალი ფონემა (გჷშაკერძაფილი შანეფიშ მოხ) თხილერი წესიშობურო იკითხირუაფჷ გეჸვენჯი მერკე ხონარამიშ अ ''a''–იშ ელაჸუნაფათ. ალმახანურ ჰინდიშ ჭარალუას თე თხილერ წესის თარო ორხველჷ (თიან ხოლო ნორთობური) ხვალე სანსკრიტიშე ნოსისხირი ზიტყვებფიზიტყვეფი. დო კინე მუ ჰინდი–ჭარალუას საართო უნივერსალური წესიშ მეჯინათ წორხონარამი ბწკარიშლაწკარიშ დო ზიტყვაშ ბოლოს (ირნერი დიაკრიტიკული შანიშ უმუშო) თე მერკე अ ''a''–შ უმუშო გჷმირაგადუაფუ. თენა ნორთობურო ართულენს გოთინილ (ბწკარებამლაწკარამ) კითხირს, მუშენ-და მიარეფონემიან ზიტყვეფს ბწკარეფიშლაწკარეფიშ ზუსტი გოთანჯუა შხირას ნინაშ მუჭოთ ოდაბადეშ ნინაშ რჩქინას ითოლისწორენსითოლიწონენს დო დჷმაგურაფალიშოდჷმაგურაფალშო ტრანსკრიფციაშ საჭირებას ქჷმინუნსქიმინჷნს. თაურეშეთაჸურეშე გიშულირი, ალმახანური ჰინდი–ჭარალუაჰინდი–ჭარალუაქ ხვალე პირობითოპიჯალურო შილებე ბწკარებამლაწკარამ ჭარალუათ იკოროცხუასინჷ.
 
<big>'''წორხონარამეფი'''</big>
 
(ასოეფიშ წოროგეჸვენჯობა უჟვეშაშუჯვეშაშ ინდოარ ფილოლოგეფიშენი აკოხანდილიაკომუშებული გორკვეული წესიშ დო რანწკიშ (არტიკულაციაშ პრინციპეფიშ) მეჯინათიე აკოქიმინელი, კანკალეს მარგალური ომანგე ფონემა აფჷ ეკოუნელი უმოსი ნათელი აღქმაშო):
 
क ''ka'' ख ''kha'' (ქ) ग ''ga'' घ ''gha'' ङ ''ṅa'' च ''ca'' छ ''cha'' ज ''ja'' (ჯ) झ ''jha'' (ჯ<sup>ჰ</sup>) ञ ''ña'' ट ''ṭa'' ठ ''ṭha'' ड ''ḍa'' ढ ''ḍha'' ण ''ṇa'' त ''ta'' (ტ) थ ''tha'' (თ) द ''da'' ध ''dha'' न ''na'' प ''pa'' फ ''pha'' (ფ) ब ''ba'' भ ''bha'' म ''ma'' य ''ya'' र ''ra'' ल ''la'' व ''va'' श ''śa'' ष ''ṣa'' स ''sa'' ह ''ha''.
ड़ ''ṛa'' ढ़ ''ṛha''.
 
თაშნეშე ჭურჭულიშ მოხვარათ გოფაჩილი <big>'''გეძინელი ასოეფი'''</big>, ნამუთ სპარსულ–არაბულიშესპარსულ–არაბულშე ნოსისხერ ფონემეფს გჷმოხანტუნსჷნ:
 
क़ ''qa'' (ყ) ख़ ''Kha'' (ხ) ग़ ''ġa'' (ღ) ज़ ''za'' फ़ ''fa'' (ალმახანურ ჰინდის ჭურჭულს უმენტაშო ვახვარენა თი ტენდენციათ, ნამდა მოჩამილი ნოსისხერი ფონემეფი ჰინდიშო დაჷმახასიათაფალი ხვალამა ასო–ბგერეფო წჷმირაგადუაფუ: क ''ka'' ख ''kha'' (ქ) ग ''ga'' ज ''ja'' (ჯ) फ ''pha'' (ფ)).
ხონარამიშ უკული ფონემეფი ङ ''ṅa'' ञ ''ña'' ण ''ṇa'' न ''na'' დო म ''ma'' შხირას გჷმიხანტუ შანეფით ँ ვარდა ं, სანსკრიტიშე ნოსისხერ კანკალე ზიტყვას წორხონარამს ह ''ha'' ურჷ ფორმა ः .
 
გჷშაკერძაფილი შანი ् – წორხონარამს "უფაჩუნს" თიშ ბწკარებამლაწკარამ ხონარამს अ ''a''.
 
ინგლისური ნინაშე ნოსისხერ ზიტყვეფს ხონარამიშ [ɒ] გჷშახანტუაფალო არსებენს შანი ॅ, სამანგ. डॉक्टर ''ḍôkṭar'' (doctor).
 
თაშნეშე არსენებს აუარებელიმიარე <big>'''ლიგატურა'''</big>, ანუ წორხონარამეფიშ ართიანშა გჷნობუნაფაშ შედეგო მეღებული ასო–შანეფიშ ფორმა. არძაშე შხირიე სუმი თინეფშეხთინეფშე:
 
त्र ''tra'' क्ष ''kṣa'' ज्ञ ''jña''.
। "ჭურჭული" დო ॥ "აბზაციშ, ტექსტიშ თებაშ შანი". ევროპულ ნინეფიშ გოლინათ გჷმირინუაფუ დახე არძა შხვა ოშურიელე შანი ხოლო.
 
=== რიცხვეფირიცხუეფი ===
 
{| class="standard" cellpadding=4
30,850

რედაქტირება