ინდოეთი: შხვანერობა გჷნოჯინეფს შქას

 
=== ქუაშ ხანა ===
[[ფაილი:Bhimbetka rock paintng1.jpg|250პს|left|thumb|ბჰიმბეტკიშ ფაქვაშ კიდალაშ ხანტუალა]][[ნარმადა (წყარმალუ)|ნარმადა]]შ [[ლეხერი|ლეხერს]], ჰატნორს გოთინილო გილმალი ადამიერიშ [[ჰომო ერექტუსი]]შ ნოსქილედიშ მეგორაფა ოძირანს, ინდოეთიშ ტერიტორიას დოხორაფაქ მოხვადჷ, უკიდაშ შვანს, შქა [[პლეისტოცენი]]შ ეპოქას, დოხოლაფირო 500 000 - 200 000 წანაშ წოხოლეკინოხ. დოხოლაფირო 30 000 წანაშ წოხოლეკინოხ ინდოეთიშ სუბკონტინენტის [[მეზოლითი]]შ ხანაქ დიჭყჷ, ნამუთ დოხოლაფირო იგინძორუ 25 000 წანაშ გოძვენას. საზოგადოთ, მეღებული რე, ნამჷ-და ალმახანური ადამიერეფი სუბკონტინენტის დიხორეს ეკონია გოჸინჩაფაშ პერიოდიშ ბოლოს ვარდა დოხოლაფირო 12 000 წანაშ წოხოლეკინოხ. მაართა რჩქინელი იროიანი დოხორუეფი 9 000 წანაშ წოხოლეკინოხ [[მადჰია-პრადეში]]შ შტატის, [[ბჰიმბეტკა]]შ ტერიტორიას გიჭყჷ. ნეოლითური კულტურაშ არძაშე ადრეიანი ნოქური, რადიოკარბონული ანალიზიშ მეჯინათ, მერსხილიე VIII ვითოშწანურაშ ოშქაშე ხანეფწკჷმა ჩქ. ეკ.-შახ დო ნაძირეფუ რე [[გუჯარათი]]შ შტატის [[კამბეიშ ჸუჯი]]წკჷმა. ნეოლითური კულტურაშ მინუშეფი, ნამუთ ითარიღებუაფუ ჩქ. ეკ.-შახ VII ვითოშწანურათ მეგორელი რდჷ, თაშნეშე, ალმახანური [[პაკისტანი]]შ [[ბალოჩისტანი]]შ პროვინციას [[მერგარჰი]]შ გჷთაბიჯალს. გვიანი ნეოლითური ხანიშ კულტურეფი გოპეულერი რდჷ წყარმალუ ინდიშ ლეხერს ჯვ. წ. 6 - 2 ვითოშწანურას ჩქ. ეკ.-შახ დო ობჟათე ინდოეთის ჯვ. წ. 2800-1200 წანეფიშ შქა პერიოდის. ისტორიულ რეგიონს იდვალუაფუ ობჟათე აზიაშ მუსხირენ უჯვეშაში ნოხორუ დო ნძალიერი ცივილიზაცია.
ადრეპალეოლითურ პერიოდწკჷმა მერსხილი უჯვეშაში აკანეფიშ არქეოლოგიური გონთხორუეფიშ შედეგო მეგორაფილიე პაკისტანს წყარმალუ [[სოანი]]შ [[ლეხერი|ლეხერს]]. მაართა ოფუტე ტიპიშ დოხორუეფქ გორჩქინდჷ მერგარჰის [[ნეოლითი]]შ ეპოქას, დო მაართა ონოღე ტიპიშ დოხორუეფქ - წყარმალუ [[ინდი]]შ ლეხერს, ნამუშეთ არძაშე უმოსი შანულამი რე [[მოჰენჯო-დარო]] დო [[ჰარაპა]].
 
=== ბრინჯაოშ ხანა ===
[[ფაილი:Historic pakistan rel96b.JPG|მინი|250პქ|პაკისტანიშ რუკა თარი ისტორიული აკანეფით]][[ბრინჯაოშ ხანა]] ინდოეთიშ სუბკონტინენტის ჩქ. ეკ.-შახ 3300 წანაშ წოხოლეკინოხ წყარმალუ [[ინდი]]შ ლეხერს ცივილიზაციეფიშ აკოქიმინაფათ დიჭყჷ. თე პერიოდიშ თარ დუმახასიათაფალ თვისებას წჷმარინუანს მეტალურგიაშ მაღალი გოვითარაფა - [[ლინჯი]]შ, [[ბრინჯაო]]შ, [[ტყვია|ტყვიაშ]] დო [[კალა|კალაშ]] ნდღულაფა. ინდური ცივილიზაციეფიშ გოპეულუა ჩქ. ეკ.-შახ 2600-1900 წანეფიშ შქა პერიოდის უხვადუ. თე პერიოდის ინდოეთიშ სუბკონტინენტის დითმირსხუაფუ ნოღეფი დო იჭყაფუ გრანდიოზული აკოგაფუეფი. თე უჯვეშაში ცივილიზაციაქ გჷმიქიმინუ წყარმალუ [[ინდი]]შ ლეხერს დო გიფაჩუ წყარმალუ [[გჰაგჰრა]]-ჰაკრაშ ლეხერს (თე წყარმალუ, მიარე მენცარიშენი გომანგაფილიე ვედურ წყარმალუ [[სარასვატი (წყარმალუ)|სარასვატწკჷმა]]), [[განგი]]შ დო [[ჯამუნა]]შ [[შქაწყარმალონა|შქაწყარმალონას]], [[გუჯარათი|გუჯარათის]] დო ოორუე [[ავღანეთი]]ს. ინდური ცივილიზაციაშ გონშხვავაფილი მუშობურობეფს წჷმარინუანს [[ანგურა]]თ აკნაგეფუ ნოღეფი მაღალგოვითარაფილი საკანალიზაციო სისტემათ დო მიარესართულებამი ჸუდეეფით. უმანგარაში ონოღე ცენტრეფი რდჷ [[ჰარაპა]] დო [[მოჰენჯო-დარო]], დჰოლავირა, ლოტჰალი, კალიბანგა დო შხვ. წყარმალუ [[სარასვატი (წყარმალუ)|სარასვატიშ]] ესქირაფაშ და წყარმალუ [[ინდი]]შ [[კალაპოტი]]შ თირუას შედეგო დიდი გეოლოგიური დო კლიმატური თირაფეფქ მაჸუნჷ, ნამუქჷთ რეგიონს ტყალეფიშ ნქირაფა და გოტიოზაფა გიმიწუ. თე ფაქტორქ ინდური ცივილიზაციეფიშ დაღამაკებაშ დო ნქარუაშ მიზეზო გჷნირთჷ.
 
=== რკინაშ ხანა ===
* '''ვედური ცივილიზაცია'''
ვედური კულტურა ინდურ-არიული კულტურაშ ნორთი რე, ნამუთ იასოცირებუაფუ [[ვედეფი|ვედეფწკჷმა]] - ვედურ სანსკრიტშა აკოხანდილი [[ინდუიზმი]]შ წიმინდე ჭარილებწკჷმა. მენცარობას მეღებული თოლოზირუეთ ვედური ცივილიზაცია არსებენდჷ ჯვ, წ. [[II ვითოშწანავითოშწანურა]]შ შქა ხანეფშე [[I ვითოშწანურა]]შ შქა ხანეფშახ. თე თარიღი ოდებელი რე კანკალე ინდოარი დო ბჟადალარი [[ისტორიკოსი]]შ დო მენცარშოთ, ნამუთ ვედური პერიოდიშ დაჭყაფუთ მითმირჩქინანა ჯვ. წ. IV ვითოშწანასვითოშწანურას დო ინდურ ცივილიზაციას უმანგუანა ვედურს. სწორას ვედურ პერიოდის გჷმიქიმინუ ინდური კულტურაქ, ნინაქ დო [[რელიგია]]ქ. ვედური პერიოდიშ მაართა 500 წანა (ჯვ.წ.1500-1000 წანეფი) უხვადუ ინდოეთიშ [[ბრინჯაო]]შ ხანას, დო ეკონია 500 წანა (ჯვ. წ. 1000-500 წანეფს) რკინაშ ხანას.
XIX ოშწანურას, ევროპალი კოლონიზატორეფქ წჷმარინუეს ინდოეთიშ არიული დოკაფაშ თეორია, ნამუშ მეჯინათ, ჩქ. ეკ.-შახ II ვითოშწანურაშ დაჭყაფუს [[ინდოეთიშ სუბკონტინენტი]]ქ ქენშაჸუნ მომთაბარე [[არიული ტომეფი]]შ ართბორჯული მასიური დოკაფას, ნამუეფქჷთ მუწკჷმა ართო ქჷმიღეს ვედური კულტურა. მარა, ეკონია არქეოლოგიურ მუნაჩემეფქ დო ლინგვისტურ რკუალაქ თე ჰიპოთეზა იუარუ. თიშ მანგიორო მენცარეფქ წჷმარინუეს "ინდოარიული მიგრაციაშ" შხვადოშხვა თეორია. თე თორიაშ მათხილარეფიშ მეჯინათ, ინდო-არიული ტომეფი იხორუდეს ინდოეთიშ სუბკონტინენტიშ ოორუე-ბჟადალი რეგიონეფს ჯვ. წ. II ვითოშწანურაშ დაჭყაფუს დო ასიმილაცია გჷნიცადეს აბანობური მახორობაწკჷმა, თინეფს გჷნოჩეს მუნეფიშ ნინა დო ვედური კულტურა. შხვა მოსაზრაფათ, ინდოეთიშე ულაშ თეორიაშ ალმაჸვენჯეფი ამტკიცენა, ნამჷ-და [[არიელეფი]] დუდმაართაშე რდეს ინდოეთიშ სუბკონტინენტიშ ძვეშიშე ძვეში მახორობა დო რანწკი მიგრაციეფიშ შედეგო მოგვიანაფათ ქჷდიხორეს თიშ ფარგალეფს გალე.
თიშ უკული, მუთ ჩქ. ეკ.-შახ II ვითოშწანურას [[ჰარაპა]]შ ურბანული ცივილიზაციაქ მიდართ დაღამაკებაშან, ჭიეჭიეთ უმოსი შანულამი როლიშ ლაჸაფი ქიდიჭყჷ დიხაშხანდუაქ, დო ორგანიზაციულ-ჯარალობური სტრუქტურას - კასტეფო დორთუალაქ. ჩქ. ეკ.-შახ X ოშწანურას ინდოეთიშ ოორუე-ბჟადალი ნორთის ქიდიჭყჷ [[რკინაშ ხანა]]ქ. თე პერიოდის მენცარეფი მეურსხუანა "ატჰარვა ვედიშ" აკოქიმინუას. თენა რე მაართა ჯვეშინდური ტექსტი, ნამუსჷთ შინელი რე რკინა. იკოროცხუ, ნამჷ-და თე გვიან ვედურ პერიოდიშოთ მოხვადჷ მიარემუდანობაშ მორჩილი სათაროეფიშ თ. გ. [[მაჰაჯანაპადეფი]]შ გჷმოქიმინუაქ. კინე თე პერიოდით ათარიღენა მენცარეფი ჯვეში ინდური ეპიკური პოეზიაშ ქილინჯეფს "[[მაჰაბჰარატა]]ს" დო "[[რამაიანა]]ს".
17,086

რედაქტირება