წყარმალუ: შხვანერობა გჷნოჯინეფს შქას

ვარე რედაქტირაფაშ რეზიუმე
[[ფაილი:Ulm2-midsize.jpg|მინი|წყარმალუ [[დუნაი]] ([[ულმი]], [[გერმანია]])]]
[[ფაილი:Sarek Skierffe Rapadelta.jpg|მინი|ორთაშობური ნადუშ მაგალითისამანგა]]
[[ფაილი:Fluss-inn-bei-ried.jpg|მინი|წყარმალუ ინი]]
[[ფაილი:Pilica Tomaszow Mazowiecki.JPG|მინი|წყარმალუ პოლონეთის]]
წყარმალუს უღუ '' ოდუდე'' — აბანი, სოვრეშეთ იჭყაფუ, დო ''აკაკათაფუ'' — აბანი, სოდეთ თინა [[ზუღა]]ს, [[ტობა]]ს ვარა შხვა წყარმალუს ახოლუ. წყარმალუ, ნამუთ უოშქარუეთ აკათუ ზუღას, ტობას, [[ჭყონჭყო|ჭყონჭყოს]] ვარა ქვიშეფს მიშმადინუ — '' თარი წყარმალუ რე''. წყარმალუს აკათუ ნოჸელეფი.
 
თარი წყარმალუ მუში ნადუეფწკჷმა ართო აკმოქიმინჷნს წყარმალუეფიშ სისტემას. სქირონაშ ჯიდოხი, სოვრეშეთ წყარმალუშ სისტემა წყარს ეკოროფუნს, რე წყარმაშაყარუ აუზი. თენა თუდო ვარ თი წყარმალუშ სისტემაშ წყარმაშაყარუ აუზის, ნამუთ შხვა წყარმალუეფიშ სისტემეფშე გჷმორთილიე წყარგჷმართალეფით, ჯოხო ''წყარმალუშ აუზი''.
 
წყარმალუ [[ლეხერი|ლეხერს]] მიშმადინუმეურს. ლეხერიშ ჯინც არძაშე უდაბალაშ ნორთი რე [[კალაპოტი]], ოდო თი თია, ნამუთ ხვალე წყარალაშ ბორჯის იფორუ წყარით — [[ჭალე (ლეხერი)|ჭალე]] რე. ოდუდეშ დო ნადუშ სიმაღალეეფიშსიმაღალეფიშ შხვაობას [[წყარმალუშ ლაფა]] ჯოხო.
 
წყარმალუ გარემოშ შანულამი ელემენტეფიე: სიგინძასიგჷრძა, სიგანა, სიტომბა, წყარიშ დონე, ხჷრჩუაშ კაპინერალანჭება, წყარიშ დო ნატანიშნაღელიშ ხარჯი. რელიეფიშ ოსქვებურო არსებენსრსებენს [[გვალა|გვალაშ]] დო [[დჷკი|დჷკიშ]] წყარმალუ. გვალაშ წყარმალუ მეურს ცორქო დო ტომბა ლეხერს, გჷშმეგორუ ჩხორჩხოლი დინაფათ, კალაპოტი ჭორომამიჭოროამი უღუ დო ორჩქინანს წყარგიმალაფუეფსწყარგელაფუეფს. დჷკიშ წყარმალუ განიერი, ჯგირო გამომუშავებულიგჷმომუშებულ ლეხერს მეხჷრჩანს, კალაპოტი ღიროკილი დო ჩხვინჩხვალი უღუ, დოკინალაგეკინალახიხაუშანულამე , დინაფაულა — წყჷნარი.
 
წყარმალუშ ხასიათი დო გოვითარაფა მებუნაფილი რე [[კლიმატი]], [[რელიეფი]], გეოლოგიური სტრუქტურა დო აუზიშ სიდიდაშა. კუნტახანური, სეზონური წყარმალუეფს უედეფს უძახჷნა (არაბულო Wadi). თინეფი აშაძუნა [[საჰარა|საჰარას]] დო მეთე კლიმატური პიჯალეფიშ რეგიონეფს. თინეფიშ კალაპოტეფი სქჷრიე, იფშაფუ ხვალე დიდი ჭვემეფიშ უკული.
 
დიხაუჩაშ ჟიდოხის წყარმალუეფი ვაართმანგურო რე გორთილი. წყარმალუეფიშ რშვილი ფხშირიშხირი რე მირყას ლამე აკანეფს დო იმარჩხებუ ჰავაშ სისქირუეშ რდუალაშ ოსქვებურო. ტიოზის ხვალე კუნტახანური (ეპიზოდური) დო ტრანზიტული წყარმალუეფი რე. დიხაუჩაშ თარი წყარგჷმართალი კონტინენტეფიშ ჟიდოხის ჟირ დუდჯინჯიერი აუზო რთჷნს: ატლანტიკურ-არქტიკული აუზიშ წყარი აკათუ ატლანტიშ დო ოორუეშ ჸინუამ ოკიანეეფს, წყნაროკიანურიწყჷნაროკიანური აუზიშ — წყნარიწყჷნარი დო ინდოეთიშ ოკიანეეფს. პირველიმაართა აუზიშ გიმნაველი ბრელით მეტიეუმოსი რე, ვინდარო მაჟირაშ.
 
წყარმალუეფი ირდუ ჭვემაშ თჷრიშ, უგურყელური დო დიხაშთუდოლენი წყარით, წყარმალუეფიშ რდუალა უმოსო აკოწყორილიე (მაგ.სამანგათ, წყმ. რიონი თუდოლენს ჭვემაშ წყარით ირდუ, ჟიმოლენს — თჷრიშ დო უგურყელური წყარით). რდუალაშ მუშობურებეფიშმუშობურობაშ მეჯინათ დოდგინაფილიედოდგინელი რე წყარმალუშ წყარიშ რეჟიმიშ სუმი დუდიჯინჯიერი ფაზა: წყარალა — უგურყელური წყარით მარდუალიმარდუ წყარმალუეფიშ ზარხულიშ ხანდარაშხანდარა, მაღალი დონეეფი, კანკალეშა თინეფიშ ძგალეფშა გინულა; წყარმოლაფა — თქორშოთ ვარა თჷრიშ ფეიკარინჭებულ წირიდუათ გიშაჭანაფილი წყარმალუშ წყარიანობაშ ართი ჰალამო რდუალა; წყარმორჩილობა — წყარიშ რგილი პერიოდის უმოსო დიხაშთუდონი წყარით რდუალაშა გინულათ გოპიჯალაფირი წყარიშ დაბალი დონე დო მორჩილი ხარჯი (ვანარკებივანორკებუ 10 დღა-სერიშ მალობას). კონიერი დო რგილი ორტყაფუშ წყარმალუეფს ახასიათენს ჸინუამი მოლინეფი: გაძგიფვა; სალარჩიხილი, ჸინიშულა დო შხვა.
 
მეტასძალამ დიდი რე წყარმალუეფიშ როლი ოკათაშურიოკათე მეურნობას. თინა რე ოშუმალი დო ინდუსტრიული წყარიშ მიმაჭირინაფალი, ორთაშობური წყარიშ შარა, ჰიდროენერგიაშ წყუ, ჩხომეფიშ დო შხვა ორგანიზმეფიშ ოხორინალი. წყარმალუეფიშ ართი ნორთი, უმოსო გოვითარაფილ ქიანეფს, დანძვარებული რე. თე ქიანეფიშ თარობეფი აკმოგორუნა არძო ღარჯილს - კანონიშდუმადვალუსკანონმადვალუს, სანიტარულს, ტექნიკურს, ნამდა მურკანი ვარა დუდშე გეიჩილითუანი წყარმალუეფიშ ორეწუალე ნოსქილედეფიშ მოხვამილაფა. წყარმალუეფი, ნამუეფით მუდგაზმარენი ქიანაშ ტერიტორიას მიხვარჩალნამიხვარჩალჷნან ([[დუნაი]], [[რაინი]], [[კონგო]]) გაკინებულეფი რენა კომერციული ხვამარდეფიშ მიმაულარომეულა-მოულაშო. თაქ ნავიგაციაშ წესეფი დოდგინაფილიედოდგინელი ოერეფოშქარერე ოერეფოშქაშე აკოალებათ. წყარმალუშ [[ალუვიონი|ალუვიონს]] ფხვადუთ სასარგებლოორგებაფალი დინოხურიშიშნაგურაშ (ორქო, პლატინა, ალმასი დო შხვა) ქვიშრობულიქვიშონური საბადოეფსობადაშეეფს.
 
== საქორთუოს გჷმმალი უდიდაში წყარმალუეფი ==