თარ მენიუშა მიშულა
ანტარქტიდაშ რუკა, ობჟათე პოლუსწკჷმა ართო
შხვადოშხვა სახენწჷფოეფიშ შილები ობჟათე პოლუსის

ობჟათე პოლუსი/ობჟათე გეოგრაფიული პოლუსი — ჭურჭული, სოდე დიხაუჩაშ რთაფაშ მერჩქინელი ლირე კვათჷნს თიშ ჟინპიჯის ობჟათე გვერდოსფეროს. დიხაუჩაშ ჟინპიჯიშ არძონერი შხვა ჭურჭული ობჟათე პოლუსიშოთ ირო ოორუეშე იდვაუაფუ. მილარე პოლარული პლატოშ ფარგალეფს, 2800 მ სიმაღალას. ჸინეფიშ სისქა ობჟათე პოლუსიშ რაიონს 2840 მეტრი რე. პოლუსიშ გოხოლუას იდვალუაფუ ობჟათე მაგნიტური ვე.

1819 წანაშ 31 მელახის კრუზენშტერქ ოზუღე მინისტრის დე ტრავერს ქემუჯღონჷ ნაჭარა პოლარული წყარეფიშ გჷმორკუალაშ გეშა,[1] სოდე კრუზენშტერნი ეთმეშანენდჷ, ნამჷ-და ოხვილური რდჷ ჟირი ექსპედიციაშ ზადება, ართი — ოორუეში, მაჟირა — ობჟათეში მალობათ. ირ ექსპედიციას დოგეგმილი რდჷ ჟი-ჟირი ნიშით. გიშაკერძაფილ ხვილაფას მეთმეჩანდეს ობჟათე პოლუსიშა შარალუას, ნამუქჷთ იხორციელჷ 1819-1821 წანეფს ბელინსჰაუზენიშ დო ლაზარევიშით, ნამუშ ხარჯიშა გმორჩქინდჷ კონტინენტი ანტარქტიდაქ, მორო ობჟათე კონტინენტიშ ხურგეფიშ დო გეოლოგიაშ გეშა წმორნაფეფი მურუჟი რდჷ XIX ოშწანურაშ ბოლოშახ.

1839-1843 წანეფს, ჯეიმზ კლარკ როსი აწარმენდჷ ანტარქტიდაშ რკუალას. შედეგო მიოგორუ ზუღას დო შელფური ჯიშთის. 1841 წანას როსიქ მიოგორუ ვულკანი ერებუსი დო გვალა ტერორი. შანულამი ექსპედიციეფქ იმანჯჷ თაშნეშე 1901-1904 წანეფს, ნამუსჷთ ბრიტანული ანტარქტიდაშ ექსპედიციაქ გიადჷ ჯოხოთ.

მაარტაშე ობჟათე პოლუსის მიოჭირინუ ნორვეგიალ მარკვილაქ რუალ ამუნდსენქ 1911 წანაშ 14 ქირსეთუთას. 1912 წანაშ 18 ღურთუთას რობერტ ფოლკონ სკოტიქ 4 წორომეშარეეფწკჷმა ართო ქემიოჭირინუ ობჟათე პოლუსის (რუალ ამუნდსენშე 35 დღათ გვიან). დორთაშ ბორჯის ხუთხოლოქ დოღურჷ.

ობჟათე პოლუსი ზოთონჯიშ პერიოდის საერთოთ ვა ღებულენს ბჟაშ ჩხორიეფს. მესიშე კვირკვეშა (თუთაშ სინთეს დოპოლარულ გოსინთუას ვაბკოროცხუნთ-და) პოლუსის გოპატჷნაფილი რე იროიანი წკურიანტელა. ზარხულს ბჟა ირო ჰორიზონტიშ დუდის რე, ნამუთ სათიშ ისინდიშ სააწმარენჯო მალობათ ყარენს. მორო ბჟა დღას ვეთმიკინანს; მაქსიმალურ სიმაღალას ჰორიზონტიშ დუდს მეთმიანჭუ 23,5° ქირსეთუთას.

ობჟათე პოლუსი წჷმარინუანს ართ-ართ არძაშე რგილ დო კონწარ კლიმატურ აკანს. აქაური კლიმატი ედომუშამობას უმოსო რგილი რე ვინდარო ოორუე პოლუსიშ კლიმატი. ზარხულს ბჟა მაქსიმალურ სიმაღლეას ანჭუ — 23,5°. [ღურთუთა]]ს ტემპერატურა ომანგჷ −25,9 °C-სის. არძაშე მაღალი ტემპერატურა დოფიქსირაფილი რე ამუნდსენ-სკოტიშ დგჷმილს (2011 წანაშ 25 ქირსეთუთას, −12,3 °C).[2] არძაშე დაბალი ტემპერატურაქ დეფიქსირჷ 1982 წანაშ 23 მანგის (−82,8 °C).[3][4][5] ატმოსფერულ ნოლექეფს დახე ვა ღებულენს. ჰეერიშ სილამე ნულს ომანგჷ.

ობჟათე პოლუსი ჩანარეფი ვა ჩანს; ვა რე დჷმახასიათაფალი ფაუნა. მორო, ეიოშანალი რე, ნამჷ-და თაქ რეგისტირაფილქ იჸუ მეშღვიეშობურქ. 2000 წანას, გოფაჩილი ინფორმაციაშ მეჯინათ, ჸინს მიკრობეფს მიოგორეს.

თაშნეშე ქოძირითრედაქტირაფა

რესურსეფი ინტერნეტისრედაქტირაფა

ლიტერატურარედაქტირაფა

სქოლიორედაქტირაფა

  1. ЦГАВМФ, Личный фонд И. И. Траверсе, дело 114, листы 6—21
  2. Matthew A. Lazzara (2011-12-28). Preliminary Report: Record Temperatures at South Pole (and nearby AWS sites…).
  3. Your stay at Amundsen-Scott South Pole Station, National Science Foundation Office of Polar Programs
  4. http://www.niwa.co.nz/education-and-training/schools/resources/climate/antarctic
  5. http://icecube.wisc.edu/info/antarctica/weather.php